Dollar dövrünün sonu: Mərkəzi Banklar qızıla keçid edirlər

İqtisadçı Piter Şiff ABŞ dollarının dominantlıq dövrünün başa çatdığını bildirib və mərkəzi bankların əsas ehtiyat aktiv kimi qızıla keçəcəyini proqnozlaşdırıb.

FinFly-ın məlumatına görə, analitik bu prosesin dolların digər fiat valyutalara nisbətən zəifləməsinə və ABŞ iqtisadiyyatı üçün ciddi risklərə yol açacağını qeyd edir.

Ümumdünya Qızıl Şurasının məlumatları mərkəzi banklar tərəfindən qızıla davamlı tələbatı təsdiqləyir. 2025-ci ilin noyabrında xalis alışlar 45 ton, ötən ilin əvvəlindən isə ümumi həcm 297 ton təşkil edib. Xüsusilə inkişaf etməkdə olan ölkələr qızıl ehtiyatlarını fəal şəkildə artırır.

Geosiyasi gərginlik fonunda bu tendensiya daha da güclənib. Dünya Bankının məlumatına əsasən, 2022-ci ildən etibarən mərkəzi bankların qızıl alışları 2015–2019-cu illərin orta göstəricilərindən iki dəfə çoxdur və 2024-cü ildə mərkəzi bankların ümumi qızıl tələbində payı təxminən 25 faizə çatıb.

Qızıl qiymətləri tarixi maksimumları yeniləyərək unsiya üzrə 5 500 dolları ötüb. Ümumdünya Qızıl Şurası 2026-cı ildə qızıl alışlarının 750–900 ton səviyyəsində qalacağını proqnozlaşdırır.

Bu fonda ABŞ dollarının alıcılıq qabiliyyəti zəifləməyə davam edir. Federal Reserve Economic Data-nın hesablamalarına görə, dolların alıcılıq qabiliyyəti 1996–2025-ci illər arasında təxminən 52 faiz azalıb. Eyni zamanda Çin ABŞ xəzinə istiqrazlarına yatırımlarını 2025-ci ilin noyabrında 682,6 milyard dollara endirib ki, bu da 2008-ci ildən bəri ən aşağı səviyyədir.

Analitiklər hesab edirlər ki, qızıl bazarındakı bu dinamika qlobal maliyyə sistemində struktur dəyişikliklərini əks etdirir və uzunmüddətli perspektivdə əsas valyutalarla qızıl arasındakı tarazlığa təsir göstərə bilər.

---